Page Title

04.12.11
Zondag 4 december vanaf 20.00 tot 22.25 uur Vrijdag van Vredenburg - Haydn - Die Jahreszeiten

Uitvoerenden:
Radio Kamer Filharmonie
Groot Omroepkoor
Bruno Weil, dirigent
Michael Gläser, koordirigent
Lucy Crowe, sopraan
Benjamin Hulett, tenor
Jonathan Lemalu, bas-bariton

De Vrijdag van Vredenburg is een productie van TROS, AVRO & NPS in samenwerking met Radio 4, het Muziekcentrum van de Omroep en Vredenburg Utrecht.
De rechtstreekse uitzendingen zijn wekelijks te beluisteren op Radio 4 vanaf 20.00 uur.De opname van dit concert is op initiatief van Radio 4.

Kijk hier naar een YouTube-fragment: "De Lente" (Die Jahreszeiten),Joseph Haydn, uitgevoerd door het Võru Symphony Orchestra, koor Hilaro en Võru oratorium koor. 23 April 2005


“Stille devotie, opperste verbazing en luid enthousiasme wisselden elkaar af bij de toehoorders. Met de overvloed aan muzikale vindingen werden de stoutste verwachtingen over troffen. Hetgeen werd uitgebeeld, nodigt dan ook iedereen uit tot deelname. Want wie kent niet de drukkende hitte van de zomer? Wie verheugt zich niet op de vruchten van de lente? En wie ergert zich niet aan de verkleumende kou van de winter? Haydn heeft de tekst op een voorbeeldige wijze getoonzet. Van begin tot eind wordt de luisteraar door gevoelens overmand. Want het is teder maar ook schokkend, folkloristisch maar ook kunstzinnig, eenvoudig maar ook subliem.”

Aldus de recensent van de Weense Allgemeine Musikalische Zeitung over de première van Haydns Jahreszeiten op 24 april 1801. Haydn zelf slaakte na die première een zucht van verlichting. Het componeren was niet van een leien dakje gegaan. Na afloop had hij twijfels: had hij er wel goed aan gedaan dit te componeren? Met de tekst was hij in aanraking gekomen in Engeland. James Thomson had zich, in de geest van het realisme en naturalisme van de Verlichting, beijverd om een hommage te brengen aan het landleven door middel van een poëtische beschrijving van de seizoenswisselingen.

In Wenen had baron Gottfried van Swieten een vertaling gemaakt. Die was de godvrezende Haydn tegemoetgekomen. Bijvoorbeeld door het Engels-neutrale ‘Hail, Source of Being! Universal Soul of heaven and earth!’ te vertalen met: ‘Ehre, Lob und Preis sei Dir, ewiger, gütiger Gott!’ Maar wat hij niet kon veranderen, hoezeer Haydn er ook moeite mee had, waren de vele descriptieve elementen in de tekst. Nu moest Haydn, of hij wilde of niet, natuurgeluiden nabootsen. Bijvoorbeeld een kraaiende haan.
Liever had Haydn gezien dat Van Swieten het filosofische had benadrukt. Lag in de natuur niet het antwoord besloten op de vraag hoe de mens diende te leven, voor zichzelf, voor zijn medemens en voor zijn Schepper? Reflectie en bezinning, bespiegelingen over de nietigheid van het bestaan tegenover de eeuwige cyclus van leven en dood in de natuur.
Kenmerk van de natuur was verandering: niets bleef bij het oude, alles was onophoudelijk in beweging. De natuur duldde geen zijn, alleen maar een worden. De seizoenswisselingen waren daar het meest sprekende voorbeeld van. Maar de tekst van de Jahreszeiten was profaan geworden. Er klonk een natuur in door zoals de mens die aan den lijve ondervond.