Page Title

27.11.07
Désanne van Brederode wint Literatuurprijs Gerard Walschap
Met haar boek "Hart in Hart" wordt de Nederlandse filosofe en publiciste Désanne van Brederode de vijfde laureaat van de tweejaarlijkse Literatuurprijs Gerard Walschap. Ze sleept daarmee een bedrag van 7.500 euro in de wacht. In 2005 was Tom Naegels laureaat. Daarvoor sleepten ook al Ilja L. Pfeijffer, Josse de Pauw en Erwin Mortier de prijs in de wacht.

De prijs, in 1998 opgericht ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de prozaschrijver Gerard Walschap, werd maandagavond uitgereikt in de Antwerpse Bourlaschouwburg tijdens een literaire avond. De prijs moet vooral het werk van jongere schrijvers steunen. Volgens de jury viel hun keuze op een werk dat het straatrumoer en de actualiteit niet schuwt. "Een werk dat in prachtige scènes en scherpe observaties een eigen denkwereld neerzet, dat heen en weer pendelt tussen feit en fictie, tussen het persoonlijke en het publieke, het eigene en het vreemde. Een werk dat verhaal en reflectie, actie en analyse mengt tot een ongemeen boeiend geheel", klinkt het. (LIM)

De prijs is ingesteld door de gemeente Londerzeel als erbetoon aan haar beroemde plaatsgenoot.

Gerard Walschap werd geboren te Londerzeel-St. Jozef op 9 juli 1898. Hij volgde middelbaar onderwijs in het Klein Seminarie te Hoogstraten, later te Asse. In die periode wakkerde de priester-dichter Jan Hammenecker zijn Vlaams bewustzijn aan. Hij vatte in Leuven de studies voor priester aan bij de missionarissen van het Heilig Hart, doch gaf deze studies op. 

In 1923 werd hij redactiesecretaris van het Antwerps weekblad "Het Vlaamsche land". Hij debuteerde met romantische verzen en enkele katholiek getinte toneelstukken. In 1925 huwde hij te Maaseik met Marie-Antoinette Theunissen. Het jaar daarop wordt zijn zoon Hugo geboren. Alice Nahon treedt hierbij op als verpleegster en schrijft het gedicht "Aan Hugo's fijne stemmeke". In 1927 volgt dan de geboorte van zijn tweede zoon Guido. Zijn eerste roman "Waldo" verscheen in 1928. In 1930 zal dan nog zijn derde zoon Lieven geboren worden en in 1932 zijn dochter Caroline (Clara). Een vermeldenswaardig feit is nog dat hij in 1935 op het nippertje aan de dood ontsnapte nadat hij in de badkamer door gasuitwasemingen bevangen was. Hij werd gered door zijn echtgenote. 

Met de roman "Adelaide", verschenen in 1929 werd hij bekend. Het was het eerste werk van een reeks romans over "De familie Roothooft" die, alhoewel zo niet door hem bedoeld, bij de clerus wrevel tegenover de schrijver deed ontstaan. Dit kwetste Gerard Walschap en na een lange tijd van twijfel en innerlijke strijd werd hij vrijzinnig. In een deel van zijn werken beschouwt de schrijver de maatschappij als een moeilijk te dragen last. Een treffend voorbeeld hiervan is "De bejegening van Christus" uit 1940. Maatschapplijke uitersten worden door hem als het ware verheerlijkt, zowel het primitieve leven in "Volk" en "De dood in het dorp" (1930), als de bijna agressieve vrijheid in "Het kind" (1939) en "De consul" (1943) en de kommerloze vrijheid in misschien wel zijn beste werk "Houtekiet" (1939). "Zwart en wit" uit 1948 gaat dan weer over het repressieprobleem. "Zuster Vergilia" uit 1951 behandelt de eeuwige strijd tussen geloof en ongeloof en in "Oproer in Kongo" uit 1953 komt het kolonialisme aan de beurt. In 1951 maakte hij trouwens een lange reis doorheen de toenmalige Belgische kolonie. In "Het gastmaal" uit 196 en "Het avondmaal" uit 1968 gebruikt de schrijver een modernistisch vertelprocédé om zijn eigen innerlijke te onthullen. 
De veelzijdigheid en verbeeldingskracht van deze schrijver komt ook nog tot uiting in zijn toneel- en poppenspelteksten en kinderboeken. 

Walschaps leven werd gedomineerd door een innerlijke tweestrijd vooral op het gebied van het geloof. Dit belette hem niet een gezegende leeftijd van 91 jaar te bereiken. Boven de vele Vlaamse en Belgische onderscheidingen ontving hij in 1968 de "Prijs der Nederlandse Letteren". In mei 1975 werd hem de eretitel "baron" verleend. 

Gerard Walschap stierf te Antwerpen op 25 oktober 1989 en werd er begraven op het erepark van de beraafplaats Schoonselhof


Markant: Gerard Walschap
Uitgezonden door de NOS op 11 maart 1986
Regie: Jef Rademakers

Uitzending op Cultura
Dinsdag 27 november 2007. Herhaling in de week daarna. Raadpleeg voor exacte data en tijden de programmagids op de homepage www.cultura.nl