Page Title

01.12.06
De stad Rotterdam presenteert zich nadrukkelijk als architectuurstad. ‘Rotterdam 2007 City of Architecture’ zet een jaar lang de architectuur van de stad in de schijnwerpers. Er zijn tentoonstellingen: in het NAI is nu nu de tentoonstelling ‘Schitterende gebouwen, architectuur van de nacht', over lichtarchitectuur, te zien en op 3 maart zal het NAI in de museumnacht zelf spectaculair verlicht zijn in de Rotterdamse Museumnacht. Er zijn evenementen, bv de derde Architectuur Biënnale Rotterdam, die begint in mei met als centrale vraag: ‘hoe en door wie wordt de hedendaagse stad gemaakt’; ruim drie maanden lag zijn er in de Kunsthal tentoonstellingen, debatten en lezingen rondom dit thema. Ook zijn er excursies, audiotoers door de stad. En vanaf 1 april is er een vakdebat georganiseerd door de AIR foundation (architectuur instituut Rotterdam), onder de titel ‘Keurmeester Revisited’ geven drie internationale architectuurcritici hun mening over een twintigtal gebouwen die de laatste dertig jaar in Rotterdam gebouwd zijn. Het lijkt dus goed te gaan met de architectuur in Rotterdam. 

Bij Cultura is de documentaire te zien die regisseur Jord den Hollander over de Rotterdamse architect Hugh Maaskant maakte:
'Close Up, De grootste architect van Nederland: Hugh Aart Maaskant'

 Alles aan Hugh Maaskant was groot, zo niet groots: hijzelf was meer dan twee meter lang, zijn oeuvre omvat duizenden gebouwen en het grote vermogen dat hij aan het eind van zijn leven had vergaard, heeft hij gebruikt voor de instelling van de grootste architectuurprijs van Nederland, de Rotterdam Maaskantprijs.

 Huig (Hugh) Aart Maaskant kwam in 1934 op 27 jarige leeftijd bij Wim van Tijen werken en werd drie jaar later al zijn compagnon. In de jaren tot de oorlog bouwden ze samen onder meer het Agathahuis (Oostvoorne), de Kralingse Plaslaanflat (Rotterdam) en het Nationaal Luchtvaart Laboratorium (Amsterdam).
Tijdens en na de oorlog was hij nauw betrokken bij de wederopbouw van de Rotterdamse binnenstad, maar bijvoorbeeld ook bij de aanleg van de Spaanse polder. Hiervoor ontwierp hij niet alleen enkele gebouwen, hij bemoeide zich ook met de organisatorische en stedenbouwkundige opzet van dit bedrijventerrein. Maaskant verdiepte zich daarvoor in bedrijfshuisvesting elders ter wereld en ondernam de nodige studiereizen naar onder meer Engeland en de Verenigde Staten. Met name zijn ervaringen in de Verenigde Staten legde de basis voor de vele Amerikaanse opdrachtgevers die hij later tot zijn klantenkring mocht rekenen waaronder beroemde ondernemers als Samuel Johnson en Conrad Hilton. 

De vele bedrijfsverzamelgebouwen die Maaskant na de oorlog bouwde, zijn gebaseerd op een concept dat al in de jaren dertig door de gemeente Rotterdam was ontwikkeld. De voorgenomen sanering van de binnenstad en het realiseren van verzamelgebouwen stond al langer op het programma. Het bombardement maakte het echter noodzakelijk om in korte tijd vele bedrijfsverzamelgebouwen daadwerkelijk te realiseren met het Groothandelsgebouw als beroemdste, maar zeker niet het enige resultaat.

Nieuwe fabrieken vroegen ook om nieuwe woningen voor arbeiders. In niet minder dan vijf jaar tijd bouwde Maaskant in het kader van 'Continubouw Brabant' 5.000 woningen, de grootste woningbouwopdracht van Nederland. In totaal zou hij tussen 1952 en 1967 zo'n 15.000 woningen realiseren.
Daarnaast bouwde hij ook nog 50 scholen voor de babyboomgeneratie. OpvaUitllend detail is dat hij deze scholen in eerste instantie niet voor de gebruiker, maar voor bouwbedrijf Zwolsman tekende. Deze won er een door de overheid georganiseerde prijsvraag mee en mocht de scholen uiteindelijk bouwen.
 Met de wederopbouw en de toegenomen welvaart kwam eind jaren '50, begin '60 ook de massarecreatie op gang. Massaal stapte men in het weekend in de auto een tochtje naar de Euromast of een bezoek aan de pier van Scheveningen. Beide werden vormgegeven door Maaskant, die zijn neus niet ophaalde voor dergelijke 'volkse' attracties. 

 Het einde van het tijdperk Maaskant kenmerkt zich door de bouw van 'corporate sculpturen'. Johnson Wax, Rivierstaete en het Adriaan Volkerhuis. Monumentale gebouwen voor 'het kapitalisme'. Vooral het Provinciehuis in Den Bosch zette kwaad bloed bij de linkse intelligentsia en Maaskant werd na 1968 afgedaan als architect van de schijndemocratie, zijn architectuur als fascistisch. Na het Provinciehuis hield hij ermee op en ging, overigens zonder enige verbittering, met pensioen.

Oorspronkelijk uitgezonden door de Avro op 22 juni 2003
Regie: Jord den Hollander
Research: Barbara Kist
Camera: Thomas Kist
Eindredactie Avro: Wolter Braamhorst en Marijke Rawie

Uitzending bij Cultura
Donderdag 1 maart, 20.40 uur. Herhaling in de week daarna. Raadpleeg voor exacte data en tijden de programmagids op de homepage.