Cultura

Frysk is in taal, gjin dialekt

literatuur

NTR

NTR

  • ma 17 - 9 - 2012
Vergroten

In 'Dat is andere taal' staan Nederlanders en hun dialect centraal. In aflevering 3 het woord aan Twan Huys, die - ondanks zijn Limburgse tongval - de top van de televisiejournalistiek bereikte. Uitzending: maandag 17 september om 19:25 uur op Ned2.

Nieuwe serie van de NTR

Johan Overdevest presenteert vanaf 3 september de achtdelige reeks Dat is andere Taal. In elke aflevering staat een thema en een bekende dialectspreker centraal. Te gast zijn onder meer Herman Finkers, Foppe de Haan, Bennie Jolink en Twan Huys.

 

Wie in Nederland wordt geboren leert niet per se standaard Nederlands als eerste taal. Iemands moedertaal kan – naast een buitenlandse taal – ook het Fries, Nedersaksisch, Limburgs of zelfs Rezoors zijn. Wat betekent zo’n dialect of streektaal bij het maken van carrière, bij een verhuizing? Waarom spreekt de één alleen maar dialect, of hij nu wordt begrepen of niet, en probeert de ander het zo snel mogelijk af te leren? Wanneer heb je plezier van het spreken van een dialect of streektaal en wanneer niet?

 

Presentator Johan Overdevest reist in elke aflevering kriskras door Nederland om van de sprekers van al die talen, streektalen, dialecten en accenten te horen, wat hun taal met hen doet. In ieder programma staan één bekende Nederlander en één thema centraal.

Met een Limburgse tongval op tv

Twan Huys wist al vroeg dat hij in de media wilde werken, maar was onzeker of hij het boven de rivieren zou redden met zijn Limburgse tongval. Werd en wordt het gebruik van dialect in de media geaccepteerd? Hoe was Twans carrière gelopen als hij geen mediatraining had gehad? En hoe zit dat bij andere beroepen?

 

Hoogleraar Gerbert Kraaykamp heeft onderzocht of het spreken van een dialect van invloed is op de maatschappelijke positie en de carrière van de spreker. Hoe gevoelig ligt dat bijvoorbeeld in de acteerwereld waarin je taal en spraak je ultieme gereedschap vormen? Presentator Johan Overdevest gaat op onderzoek uit.

Is het Fries een taal?

In aflevering 2: Oud-trainer van SC Heerenveen Foppe de Haan. Net als bij veel Friezen is het Fries zijn moerstaal en Foppe is er reuzetrots op. Maar is het Fries wel een taal? En waarom is de ene taalvariant een erkende taal en de andere niet? De Haan ziet voetbal als theater en daarom wilde hij dat al zijn spelers moesten weten voor wie ze speelden. Nieuwkomers bij SC Heerenveen moesten Friesland, de Friezen en hun taal leren kennen. Daarom organiseerde Foppe bustrips door de provincie en leerde hij nieuwe spelers het Friese volkslied.

 

Onderzoeker Marc van Oostendorp houdt zich al jaren bezig met onderzoek naar dialecten in Nederland en toont wonderlijke onderzoeksinstrumenten uit vroeger jaren. Hij heeft ook een antwoord op de vraag waarom het Fries een officiële taal is. En terwijl Foppe trots is op zijn taal, heeft de Helmondse Madelijne toch wat meer moeite met het dialect van haar geboortestreek.